Logo Kullanım Kuralları: Boşluk, Asgari Boyut, Yanlış Kullanım

Bir logo tasarlandıktan sonra onu en çok kullanan kişiler tasarımcı değildir: web geliştiricisi, matbaa, tabelacı, sosyal medya sorumlusu, etkinlik organizatörü, bayiler. Her biri logoyu kendi ihtiyacına göre yerleştirir, büyütür, küçültür, bir zemine koyar. Kural olmadığında her kullanım küçük bir yorum içerir ve bu yorumlar birikerek logoyu farklılaştırır. Bu yazı, bir logo kullanım kuralları belgesinde bulunması gereken bölümleri, kamu kurumlarının herkese açık kurallarından tarafsız örneklerle anlatıyor.

Kurallar belgesi neleri kapsar?

Bu örnekler, kurumların kendi logoları için yazdığı kurallardır ve bu logoların izinsiz kullanılabileceği anlamına gelmez. Burada yalnızca bir kural belgesinin nasıl kurulduğunu göstermek için yer alıyorlar.

Koruma alanı: logonun nefes payı

Koruma alanı, logonun çevresinde metin, görsel ya da başka bir logonun giremeyeceği boşluktur. Avrupa Komisyonu'nun 2025 tarihli rehberi, bütünlük ve görünürlük için logonun her zaman bir koruma alanıyla çevrilmesi gerektiğini ve bu alana metin, görsel, çizim gibi hiçbir öğenin giremeyeceğini belirtiyor 2.

Koruma alanının ölçüsü sabit bir milimetre ya da piksel değeriyle değil, logonun kendi bir parçasıyla tanımlanır. Böylece logo hangi ölçüde kullanılırsa kullanılsın boşluk orantılı kalır. Kamu kurumlarından üç örnek:

• GOV.UK koruma alanını yazı işaretindeki noktanın boyutuyla tanımlıyor; taç ile yazı işareti arasındaki mesafe de üç nokta olarak belirlenmiş 1.
• NASA, amblemin çevresindeki korunan alanın, kürenin kenarından itibaren en az bir “N” harfi yüksekliği kadar olmasını istiyor; kurum adıyla birlikte kullanılan yerleşimde dış kenarlarda iki “N” boşluk bırakılıyor 4.
• Avrupa Komisyonu, logonun dokulu ya da çizgili bir zemine ancak görünürlüğü bozulmuyorsa ve koruma alanı korunuyorsa konabileceğini, aksi hâlde koruma alanının beyaz ya da düz bir renkle işaretlenmesi gerektiğini söylüyor 2.

NASA kurallarında dikkat çeken bir ayrıntı daha var: amblem simetrik olmadığı için, nesnenin bütününe göre değil mavi kürenin merkezine göre ortalanması isteniyor 4. Bu, kural belgesinin yalnız boşlukları değil, logonun optik dengesini de anlatabileceğini gösteriyor.

Asgari boyut: piksel ve milimetre

Asgari boyut, logonun okunur ve tanınır kaldığı en küçük ölçüdür. Ekran için piksel, baskı için milimetre olarak ayrı ayrı yazılmalıdır, çünkü iki ortamın keskinliği farklıdır.

GOV.UK'nin kurallarında yazı işareti için asgari genişlik 50 piksel, taç için 16 piksel olarak verilmiş; tacın asgari ölçüsünün altındaki kullanımlarda, örneğin favicon'da, küçük taç sürümünün kullanılması isteniyor 1. Aynı rehber, uygulama ikonu gibi küçük kullanımlarda tacın büyütülmüş oranla kullanılmasını öngörüyor 1. Yani asgari boyut kuralı, bir noktadan sonra başka bir sürüme geçişi de tanımlıyor.

Baskı tarafında AB amblemi kuralları iyi bir örnek: AB fonlarıyla yürütülen projelerde amblemin asgari yüksekliği 1 cm; kalem gibi özel ürünlerde daha küçük kullanılabiliyor 3. İstisnanın da yazılı olması önemlidir; aksi hâlde her üretici kendi istisnasını yaratır.

Kendi logonuzun asgari boyutunu belirlemek için logoyu gerçek ortamda kademeli olarak küçültün; yazının okunmaz, sembol detaylarının birbirine karıştığı noktayı bulun ve sınırı bunun biraz üstüne koyun. Bu sınırın altındaki kullanımlar için ayrı bir küçük boyut sürümü tanımlayın; ayrıntıları küçük boyutta logo yazısında anlattık.

Sürümler ve hangisinin nerede kullanılacağı

Çoğu logonun birden fazla sürümü vardır: yatay, dikey ya da yığılmış, yalnız sembol, tek renk, negatif. Kurallar belgesi bu sürümleri yalnız göstermekle kalmamalı, hangisinin hangi durumda kullanılacağını da söylemelidir. Avrupa Komisyonu logosunun üç sürümü olduğunu ama ana sürümün yatay sürüm olduğunu belirtiyor 5; rehberi, beyaz zemin üzerinde pozitif sürümün genel kural olduğunu, dijital formatlar gibi bazı durumlarda alternatif sürümlerin kullanılabileceğini ekliyor 2.

AB amblemi kuralları, pozitif, negatif ve tek renk sürümleri ayrı ayrı tanımlıyor; tek renk sürüm yalnız siyah ya da beyazın kullanılabildiği durumlar ile giysi, promosyon ürünü ve tek Pantone rengiyle yapılan baskılar için öngörülüyor 3. Tek renk ve negatif sürümlerin nasıl hazırlanacağını logo tek renkte çalışıyor mu yazısında ayrıca ele aldık.

Renk ve zemin kuralları

Renk kodları belgenin ayrı bir tablosunda HEX, RGB, CMYK ve gerekiyorsa Pantone olarak verilmelidir; bu kodların nasıl seçildiğini logo renk kodları yazısında anlattık. Kurallar belgesinde ise asıl soru, logonun hangi zeminde hangi renkte duracağıdır.

GOV.UK bunu zemine göre tanımlıyor: kurumsal mavi zeminde beyaz ve vurgu rengi, açık zeminde siyah ve kurumsal mavi; kalabalık zeminlerde ve rengin mümkün olmadığı baskılarda beyaz ya da siyah sürüm 1. NASA, renkli amblemin tercihen beyaz, siyah, gri ya da gümüş düz zeminde kullanılmasını, renkli zeminde ya da fotoğrafta ancak kontrast korunuyorsa yer almasını istiyor 4. Avrupa Komisyonu ise fotoğraf üzerinde kullanımda logonun yeterli kontrast sağlayan düz renkli bir zemin üzerine yerleştirilmesini öneriyor 2.

Başka logolarla yan yana kullanım

Logonuz tek başına değil, bir sponsor panosunda, bir etkinlik afişinde ya da bir iş ortağının sunumunda başka logolarla yan yana da kullanılacaktır. Kurallar belgesinde bu durum için de birkaç cümle bulunmalıdır; aksi hâlde logonuz ya diğerlerinin arasında kaybolur ya da gereksiz yere büyük kalır.

Avrupa Komisyonu'nun rehberi bu konuda somut bir örnek veriyor: diğer AB kurumlarının logolarıyla birlikte kullanımda logoların Komisyon logosundaki bayrağın üst kenarına hizalanmasını istiyor ve bunun eşit, dengeli bir görsel ağırlık sağladığını belirtiyor 2. NASA da amblemin kurum adıyla birlikte kullanıldığı yerleşimleri ayrı ayrı tanımlıyor; tercih edilen yerleşimde amblemin hangi köşeye, kurum adının hangi kenara hizalanacağı ve aradaki boşlukların “N” birimiyle ne kadar olacağı yazılı 4.

Kendi kurallarınız için şu üç soruyu yanıtlamanız yeterli olabilir:

• Logonuz başka logolarla yan yana konduğunda hangi kenara ya da çizgiye hizalanacak?
• Logolar arasındaki boşluk, koruma alanından az olmamak üzere ne kadar olacak?
• Logoların görsel ağırlığı nasıl eşitlenecek: genişlik, yükseklik ya da alan olarak mı?

Son soru önemlidir. Yatay bir logo ile kare bir sembol aynı yüksekliğe getirildiğinde yatay olan çok daha baskın görünür. Bu yüzden ortak kullanımda logolar genellikle aynı yüksekliğe değil, gözle eşit görünen bir ağırlığa göre ölçeklenir.

Yanlış kullanımlar listesi

Yanlış kullanımlar, kurallar belgesinin en çok bakılan sayfasıdır; çünkü logoyu kullanan kişi çoğu zaman “bunu yapabilir miyim?” sorusuyla gelir. Kamu kurumlarının listelerinde tekrar eden yasaklar şunlar:

1. Germe, sıkıştırma, eğme: Logo yalnız orantılı olarak büyütülüp küçültülür 1.
2. Döndürme ve aynalama: Logo çevrilmez, ters çevrilmez, açılı yerleştirilmez 1.
3. Efekt eklemek: Gölge, parlama, kabartma gibi efektler kullanılmaz 1 2.
4. Renkleri değiştirmek: Logonun renk dengesi değiştirilmez, tanımlı renkler dışında renk kullanılmaz 1 3.
5. Parçalarını ayırmak ya da değiştirmek: Logo bütün olarak kullanılır; öğeleri ayrılmaz, yeniden düzenlenmez 2.
6. Öğe eklemek: Logonun yanına ya da içine ek grafik öğe konmaz 3.
7. Yetersiz kontrastlı ya da kalabalık zemin: Logo, seçilemeyeceği zeminlerde kullanılmaz 1.
8. Koruma alanını ihlal etmek: Metin ve görseller logonun boşluğuna girmez 2 4.

Bu liste her logo için aynı değildir. Logonuzun yapısına özgü riskleri de eklemek gerekir: örneğin sembol ile yazının arasındaki mesafenin değiştirilmemesi ya da sembolün yazı olmadan yalnız belirli yerlerde kullanılması gibi.

Kurallar belgesini kim, nasıl kullanır?

Kurallar belgesi tasarımcı için değil, logoyu kullanacak herkes için yazılır. Bu yüzden kısa, görselli ve tek bir PDF olmalı; logo dosyalarıyla birlikte aynı pakette dağıtılmalıdır. Paketin içeriği için logo teslim paketi sayfasına bakabilirsiniz.

Bir noktayı ayrıca belirtelim: burada anlatılan, logoya özel kurallardır. Yazı karakterleri, renk paleti, fotoğraf dili, kırtasiye ve sosyal medya şablonlarını kapsayan tam bir marka kılavuzu, daha geniş bir kurumsal kimlik çalışmasının konusudur. Logoya özel kuralları; koruma alanı, asgari boyut, sürümler, renkler ve yanlış kullanımlar dahil olmak üzere logo kullanım kılavuzu hizmetimizde hazırlıyoruz.