Logo Brief'i Nasıl Hazırlanır?

Bir logo projesinde en pahalı hata, yanlış soruya doğru cevap vermektir. Konseptler sunulduktan sonra "aslında logonun uygulama ikonu olarak da çalışması gerekiyordu" ya da "bu renk rakibimizin rengi" gibi bilgilerin ortaya çıkması, işin büyük kısmını geçersiz kılar. Brief, bu bilgileri en başta toplamanın yoludur. Bu yazı bir logo brief'inde hangi başlıkların olması gerektiğini, her başlığa ne yazılacağını ve kullanabileceğiniz bir şablonu sunuyor.

Brief neden yazılı olmalı?

Design Council'ın Çift Elmas modelinde ilk elmas, sorunu varsaymak yerine anlamak ve ardından keşfedilenlere dayanarak sorunu yeniden tanımlamakla ilgilidir 1. Brief, bu tanımın yazıya geçmiş hâlidir. Sözlü bir toplantıda konuşulanlar, üç hafta sonra herkesin hafızasında farklı yer eder; yazılı bir brief ise konsept sunumunda, revizyon turlarında ve son onayda aynı ölçüt olarak masada durur.

Yazılı brief'in ikinci faydası, geri bildirimi kolaylaştırmasıdır. Bir konsepti "beğenmedim" diye değil, "brief'te genç ve dijital bir kitle yazıyordu, bu konsept fazla resmî duruyor" diye değerlendirebilirsiniz. Geri bildirimin nasıl verileceğini logo tasarımcısına geri bildirim yazısında ayrıca anlattık.

Brief'te olması gereken dokuz başlık

İyi bir logo brief'i şu dokuz başlığı kapsar:

1. Ad ve yazımı: Markanın tam adı, büyük ve küçük harf tercihi, varsa kısaltması ve logoda yer alacak ek ifade.
2. Ne yaptığınız: İşinizi tek bir cümleyle anlatın. Uzun bir şirket tanıtımı yerine, bir müşterinin sizi nasıl tarif ettiğini yazın.
3. Hedef kitle: Kim, hangi yaş ve meslek grubu, sizi nerede görüyor, hangi beklentiyle geliyor?
4. Kullanım yerleri: Logonun görüneceği en küçük ve en büyük yerler, dijital ve basılı ortamlar.
5. Rakipler: Aynı müşteri için yarıştığınız üç ila beş işletme ve onların görsel dilinde ortak olan şeyler.
6. Kaçınılacaklar: Kesinlikle istemediğiniz renkler, semboller, çağrışımlar.
7. Mevcut varlıklar: Varsa eski logo, kullanılan fontlar, renkler ve değiştirilmeyecek unsurlar.
8. Takvim: Logonun ilk kez kullanılacağı tarih ve ona bağlı işler.
9. Karar verici: Son onayı verecek tek kişinin adı ve görüş alınacak diğer kişiler.

Bu dokuz başlığın her biri bir tasarım kararını doğrudan etkiler. Örneğin kullanım yerleri sembolün ayrıntı düzeyini, rakipler renk seçimini, kaçınılacaklar ise eskiz aşamasında hangi fikirlerin baştan eleneceğini belirler.

Kullanım yerleri: boyut ve ortam listesi

Brief'in en çok hafife alınan başlığı budur. "Her yerde kullanılacak" demek yerine somut bir liste yazın: web sitesi başlığı, favicon, sosyal medya profil fotoğrafı, uygulama ikonu, e-posta imzası, tabela, araç giydirme, ambalaj, kartvizit, nakış ya da lazer kazıma gibi özel üretim yöntemleri.

Bu listenin neden önemli olduğunu platformların kendi kuralları gösteriyor:

• Google, arama sonuçlarında gösterilecek favicon'un kare, yani 1:1 oranında olmasını ve en az 8x8 piksel olmasını şart koşuyor; farklı yüzeylerde iyi görünmesi için 48x48 pikselden büyük bir favicon öneriyor 4.
• Android'in uyarlanabilir ikonlarında katmanlar 108x108 dp ölçüsünde hazırlanıyor; logonun en az 48x48 dp olması ve 66x66 dp'yi aşmaması isteniyor, çünkü yalnız iç kısım maskenin içinde görünüyor 3. Kullanıcı temalı ikonları açtığında sistem, uygulamanın sağladığı tek renkli katmanı duvar kâğıdının rengine göre boyuyor 3.
• Apple, iOS, iPadOS ve macOS'ta kullanıcıların ana ekran ikonlarını varsayılan, koyu, şeffaf ya da renklendirilmiş görünümde seçebildiğini; sağlanmayan varyantları sistemin kendisinin ürettiğini belirtiyor 2. Aynı rehber, ikon içindeki yazının küçük boyutta zor okunduğunu ve ikonu kalabalık gösterebildiğini, bu yüzden yalnız gerçekten gerekli olduğunda kullanılmasını öneriyor 2.

Bu kurallar logonun kendisini değil, ondan türetilecek sembolü ve ikonu ilgilendirir. Ama brief'te "uygulama ikonu da olacak" bilgisi yoksa, tasarımcı uzun bir yazıya dayanan ve küçültülemeyen bir logo önerebilir. Logonuzun küçük boyutlarda nasıl göründüğünü logo dayanıklılık testi ile kendiniz de deneyebilirsiniz.

Rakipler ve kaçınılacaklar

Rakip listesinin amacı, rakiplere benzemek değil, onlardan ayrışmaktır. Sektörünüzde herkes aynı rengi ya da aynı sembolü kullanıyorsa, bunu brief'te not etmeniz tasarımcının işini kolaylaştırır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, ayırt edici niteliği olmayan işaretleri ve ticarette malın cinsini, niteliğini ya da amacını belirten ifadeleri münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretleri tescil edilemeyecek işaretler arasında sayar 5. Sektörün genel sembolüne dayanan bir logo, bu açıdan da zayıf kalabilir.

Ad tarafında da kısa bir ön kontrol yapmanız faydalıdır. Türk Patent ve Marka Kurumu'nun çevrim içi marka araştırma ekranında ad üzerinden ve sınıf filtresiyle arama yapılabilir 6. Bu arama hukuki bir değerlendirme değildir, ama bariz bir çakışmayı brief aşamasında görmenizi sağlar.

Kaçınılacaklar başlığında gerekçe yazmak da önemlidir. "Kırmızı olmasın" yerine "kırmızı, en büyük rakibimizin rengi" ya da "kırmızı, sektörümüzde uyarı ve hata anlamı taşıyor" yazmak, tasarımcının benzer sorunlu seçenekleri de kendiliğinden elemesini sağlar.

Mevcut varlıklar ve logo yenileme

Sıfırdan bir marka değilseniz, mevcut varlıkların listesi brief'in önemli bir parçasıdır. Eski logonun vektör dosyası, kullanılan font ve renk kodları, tabelada ya da ambalajda basılı hâlde duran malzemeler ve müşterilerin markayı tanıdığı unsurlar bu listeye girer. Hangi unsurların korunacağını, hangilerinin değişebileceğini açıkça yazın; yenileme projelerinde bu karar tasarımın sınırlarını çizer. Bu tür projeler için logo yenileme sayfasına bakabilirsiniz.

Mevcut fontu korumak istiyorsanız lisansını da brief'e ekleyin. SIL Open Font License ile yayımlanan fontlar logo dahil pek çok kullanımda serbestçe kullanılabilir 7; ticari fontlarda ise koşullar lisans metnine göre değişir ve logoda kullanımın kapsamda olup olmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Brief şablonu

Aşağıdaki tabloyu kendi brief'iniz için başlangıç noktası olarak kullanabilirsiniz. Örnek sütunu kurgusal bir marka için doldurulmuştur.

Şablonu doldururken her hücreye bir tasarımcının soru sormadan anlayabileceği kadar bilgi yazın. "Modern olsun" gibi yoruma açık ifadeler yerine, modern sözcüğünden ne kastettiğinizi anlatan somut bir örnek ya da ölçüt verin.

Brief toplantısında hangi sorular sorulur?

Yazılı brief çoğu zaman kısa bir toplantıyla tamamlanır. Bu toplantıda tasarımcının amacı, yazılanları tekrar dinlemek değil, belirsiz kalan yerleri netleştirmektir. Aşağıdaki sorulara önceden düşünülmüş cevaplarla gelmeniz toplantıyı kısaltır:

• Markanız beş yıl sonra hangi ürün ya da hizmetleri de kapsıyor olabilir? Logo bugünkü işe fazla bağlı kalmamalıdır.
• Müşterileriniz sizi bugün nasıl tarif ediyor, siz nasıl tarif edilmek istiyorsunuz? Aradaki fark, logonun taşıması gereken mesajı gösterir.
• Logonun en sık görüleceği tek bir yer seçmeniz gerekse hangisi olurdu? Bu cevap, tasarımın önceliğini belirler.
• Logo yalnız tek renkte basılabilecek bir yerde kullanılacak mı? Nakış, lazer kazıma, kaşe ve tek renk baskı gibi yöntemler bu soruya bağlıdır.
• Hangi karar sizin için geri dönülmez? Örneğin adın yazımı ya da belirli bir rengin korunması.

Bu soruların cevapları brief'e eklenir ve onaylanan son sürüm, projenin geri kalanında tek referans olarak kullanılır. Süreç ilerledikçe brief'te bir değişiklik gerekirse, bu değişiklik de yazılı olarak brief'e işlenmeli ve karar vericinin onayına sunulmalıdır.

Brief'te sık yapılan hatalar

Brief'ler genellikle eksik bilgiden çok, belirsiz bilgiden zarar görür. En sık karşılaşılan durumlar şunlardır:

• Hedef kitle olarak "herkes" yazılması.
• Kullanım yerlerinin listelenmemesi, en küçük kullanımın unutulması.
• Birden fazla karar vericinin olması ve kimin son sözü söyleyeceğinin belirsiz kalması.
• Beğenilen logoların gerekçesiz eklenmesi.
• Adın henüz kesinleşmemiş olması.

Brief onaylandıktan sonra sürecin nasıl ilerlediğini logo tasarım süreci yazısında, logox'un bu brief'le nasıl çalıştığını ise logo tasarımı sayfasında bulabilirsiniz.